به گزارش ایران فوری؛ پنجاه‌وهفتمین نشست «شب‌های مستند» موزه سینمای ایران شامگاه دوشنبه ۱۸ آبان‌ماه با نمایش مستند «خانه‌ام روی تپه‌هاست» ساخته شهرام درخشان برگزار شد؛ اثری که تلاش‌های دکتر یوسف مجیدزاده برای کشف و معرفی تمدن جیرفت را روایت می‌کند.
به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی موزه سینمای ایران، این برنامه با همکاری انجمن تهیه‌کنندگان سینمای مستند در سالن فردوس موزه برگزار شد و فخرالدین سیدی، فیلم‌ساز، اجرای نشست را بر عهده داشت.
روایت کشف تمدن جیرفت
در ابتدای نشست، سیدی درباره مستند توضیح داد که این اثر بخشی از مجموعه ۱۱ قسمتی «گنج‌های پنهان» به تهیه‌کنندگی ارد عطارپور است؛ مجموعه‌ای که به میراث فرهنگی و تمدن‌های کهن ایران می‌پردازد.
پس از نمایش فیلم، شهرام درخشان درباره شخصیت و فعالیت‌های مجیدزاده گفت: او یکی از برجسته‌ترین باستان‌شناسان ایران و جهان بود و در سن سی‌وچندسالگی به مقام استادی دانشگاه تهران رسید؛ اتفاقی کم‌سابقه در فضای دانشگاهی آن زمان.
درخشان درباره چگونگی توجه مجیدزاده به تمدن جیرفت توضیح داد: زمانی که او متوجه شد اشیای باستانی ایران در بازارهای خارجی و حراجی‌ها با قیمت‌های بالا فروخته می‌شوند، پیگیری این موضوع را آغاز کرد. مجیدزاده با اتکا به سال‌ها مطالعه و پژوهش، این آثار را متعلق به تمدنی گمشده در جنوب شرق ایران می‌دانست.
به گفته این فیلم‌ساز، مجیدزاده موضوع را به مسئولان اطلاع داد، اما در ابتدا توجه چندانی به آن نشد. پس از رسانه‌ای شدن ماجرا و افزایش حساسیت عمومی، بررسی موضوع در دستور کار قرار گرفت.
میدانی که نام مجیدزاده را پس گرفتند
درخشان با اشاره به نقش مجیدزاده در جلوگیری از غارت آثار باستانی جیرفت گفت: با وجود اینکه تخصص اصلی او باستان‌شناسی دوره پیش از تاریخ نبود، سال‌ها درباره این منطقه مطالعه کرده بود و انتخاب او برای هدایت کاوش‌ها تصمیمی شایسته به شمار می‌رفت.
او همچنین از ماجرای نام‌گذاری میدانی در جیرفت به نام این باستان‌شناس روایت کرد و گفت: با پیگیری برخی فعالان فرهنگی کرمان، شهرداری میدانی کوچک در نزدیکی محوطه کاوش را به نام مجیدزاده نام‌گذاری کرد و مراسم رونمایی از تابلوی آن نیز برگزار شد؛ اما مدتی بعد، در پی فشار برخی شخصیت‌های شهر، تابلو پایین آورده شد.
درخشان این اتفاق را یکی از نمونه‌های بی‌مهری‌هایی دانست که مجیدزاده در دوران فعالیت حرفه‌ای خود با آن روبه‌رو بود. او با یادآوری علاقه این باستان‌شناس به ایران و میراث تاریخی کشور گفت که مجیدزاده در سال‌های فعالیتش رنج‌های زیادی تحمل کرد، اما مسئولیت‌پذیری و علاقه‌اش به وطن را کنار نگذاشت.
مشارکت مردم در حفاظت از آثار تاریخی
در ادامه نشست، محمدرضا میری، باستان‌شناس، درباره اقدامات مجیدزاده برای جلوگیری از غارت آثار تاریخی جیرفت سخن گفت.
او توضیح داد که مجیدزاده پس از بازگشت به منطقه و انجام یک مرحله کاوش، تصمیم گرفت برای سه سال به سراغ قبرستان‌ها نرود؛ زیرا آثار کشف‌شده از گورستان‌ها اهمیت زیادی داشتند. میری نیز با اشاره به ضرورت آگاهی‌بخشی به مردم گفت در آن زمان برخی تصور می‌کردند اگر دیگران آثار تاریخی را غارت می‌کنند، آن‌ها هم می‌توانند چنین کاری انجام دهند.
به گفته میری، با افزایش آگاهی عمومی، مشارکت مردم در حفاظت و فعالیت‌های باستان‌شناسی بیشتر شد و شمار نیروهای بومی حاضر در پروژه از حدود ۵۰ نفر به ۲۵۰ نفر رسید. این روند طی دو ماه شکل گرفت.
میراث تمدن‌های کهن در زندگی امروز
میری دستاوردهای پژوهشی مجیدزاده را از نظر شناخت هویت تاریخی ایران ارزشمند دانست و به فعالیت‌های او در محوطه‌هایی مانند تپه ازبکی و مناطق شرقی کشور اشاره کرد.
او همچنین با تأکید بر تأثیر تمدن‌های باستانی بر زندگی امروز گفت بسیاری از ابزارها و فنون مورد استفاده انسان معاصر، ریشه در هزاران سال پیش دارند. به گفته او، پیدایش خط و پیشرفت فلزکاری، به‌ویژه در عصر مفرغ، از دستاوردهای مهم تمدن‌های اولیه بوده است.
میری برای نمونه به اشیای کشف‌شده در شهر سوخته، از جمله شانه‌ها، اشاره کرد که از نظر شکل و کارکرد شباهت زیادی به نمونه‌های مورد استفاده در دوره‌های معاصر دارند.
